Program pomocy wybitnie zdolnym

25 lat minęło od rozpoczęcia przez Fundusz działań na rzecz wybitnie zdolnych. Zarząd Funduszu podjął taką decyzję 30 marca 1983 roku. W roku szkolnym 1983/84 nominacje na stypendystów wręczono 56 uczniom szkół podstawowych i średnich z 22 województw. W latach 1983-2007 przyznano 9367 nominacje do udziału w programie Funduszu uczniom z 49 dawnych województw.

W roku szkolnym 2008/2009 do programu zakwalifikowano 588 uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych ze wszystkich 16 województw, w tym 369 - o uzdolnieniach poznawczych, 181 - muzycznych, 17 - baletowych, 21 - plastycznych. 31 procent spośród nich pochodzi ze wsi i małych miasteczek, 61 procent spoza miast wojewódzkich, 39 procent stanowią dziewczęta.

• Pobierz szerszą informację na temat programu 2007/2008 (w formacie .doc).

Wnioski o objęcie pomocą Funduszu złożyć może każdy, również potencjalny beneficjent. Najczęściej czynią to szkoły. Kwalifikacja przeprowadzana jest w oparciu o prezentowane wyniki pracy w zakresie zainteresowań w 4-stopniowej procedurze: opiniowanie wniosków przez poszczególnych specjalistów, typowanie do poszczególnych grup przez zespoły specjalistów i Komisję Stypendialną, składającą się z przedstawicieli różnych dyscyplin, podjęcie decyzji przez Zarząd. Od 1984 roku nominacje są wręczane nowym stypendystom na Zamku Królewskim w Warszawie.

Fundusz pomaga w rozwoju poszerzając możliwości aktywności, umożliwiając nieodpłatny udział w organizowanych przez siebie zajęciach oraz -- w przypadku stypendystów, dofinansowując realizację wybranych przedsięwzięć służących ich rozwojowi. Merytoryczna pomoc jest możliwa dzięki dobrej woli dziesiątek pracowników nauki z wyższych uczelni, głównie Uniwersytetu Warszawskiego i instytutów Polskiej Akademii Nauk, oraz pedagogów artystycznych i artystów.

Fundusz podjął tę działalność w przekonaniu o konieczności większego zainteresowania się społeczeństwa dziećmi najzdolniejszymi, w przeświadczeniu, że jego działania będą sprzyjać tworzeniu w polskich szkołach warunków do nauki i rozwoju na miarę potrzeb i możliwości uczniów. Fundusz organizował dyskusje specjalistów i zajęcia dla nauczycieli na temat pracy z uczniem zdolnym, zachęcał, poprzez kontakt bezpośredni i poprzez media, do uwzględniania szczególnych potrzeb tej grupy uczniów w pracy szkół, uczelni i instytutów badawczych, w poradniach wychowawczo-zawodowych oraz w instytucjach kształcenia nauczycieli, wspierał różnorodne inicjatywy służące rozwijaniu uzdolnień dzieci i młodzieży.

Już w latach 80-tych Fundusz postulował umożliwienie indywidualnego programu studiów oraz przyznawanie stypendiów naukowych i stypendiów Ministra Edukacji Narodowej od I roku dla osób objętych wcześniejszą opieką uczelni i placówek Polskiej Akademii Nauk oraz włączenie placówek PAN do kształcenia wybitnie zdolnych studentów. Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyraziła w 1989 roku specjalną uchwałą poparcie dla starań Funduszu o zapewnienie ciągłości kształcenia wybitnie zdolnych uczniów szkół średnich.

Na początku lat 90-tych w nowych ustawach i zarządzeniach władz państwowych w zakresie edukacji zostały stworzone prawne możliwości kształcenia stosownie do potrzeb i potencjału rozwojowego: w ustawie o systemie oświaty, w ustawie o szkolnictwie wyższym i w zarządzeniach wykonawczych Ministerstwa Edukacji Narodowej: zarządzenie z dn. 27.04.1992 w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania zezwoleń na indywidualny program lub tok nauki oraz organizacji indywidualnego programu lub toku nauki, zarządzenie z dnia 11.03.1991 umożliwiające uczniom szkół średnich udział w zajęciach kursowych na uczelniach i ich zaliczanie.

Wielce obiecujące dla rozwiązania problemu kształcenia wybitnie zdolnych były założenia reformy edukacji oraz decyzja Ministra Edukacji Narodowej z maja 1998 o powołaniu zespołu ds. kształcenia dzieci szczególnie uzdolnionych. Fundusz przygotował propozycje w tym zakresie. Wychodząc z postulowanych przez reformę ogólnych warunków takich, jak: podmiotowe traktowanie uczniów, zainteresowanie pracą i wysoki poziom umiejętności nauczycieli, odpowiednia struktura i liczebność klas, Fundusz opowiedział się za:

1. identyfikacją potrzeb edukacyjnych w domu i w klasie, a nie za "wyłanianiem" w oparciu o testy osób o wysokich możliwościach intelektualnych
2. pracą z uczniem w jego własnym środowisku, a nie za tworzeniem osobnych szkół dla wybitnie uzdolnionych, raczej wzbogacaniem i pogłębianiem procesu kształcenia niż za przyspieszaniem formalnej kariery szkolnej
3. tworzeniem lokalnych ośrodków wspierania rozwoju zainteresowań i uzdolnień dzieci i młodzieży